10 Corsica vakantie tips die je moet weten voor je vertrekt

10 Corsica vakantie tips die je moet weten voor je vertrekt

Plan je binnenkort een reis naar het prachtige eiland Corsica? Dan is het belangrijk jouw trip zo goed mogelijk voor te bereiden. Voor je gepakt en gezakt vertrekt, zijn er nog een aantal dingen die je moet weten. Ook al is Corsica een klein eiland, er valt zoveel te zien en te beleven. Om het beste uit jouw reis te halen, verzamelde ik de belangrijkste Corsica vakantie tips hier. Zo help ik jou graag om een onvergetelijke reis op dit indrukwekkend eiland plannen.

** Disclaimer: Deze post bevat  affiliate links. Dat betekent dat we een commissie kunnen ontvangen als je iets koopt dat we echt aanbevelen. Dit kost u niets extra en ondersteunt onze blog. Dank je. **  

Corsica wordt vaak ‘Île de beauté’ genoemd, wat letterlijk ‘Eiland van schoonheid’ betekent. Na onze roadtrip door Corsica kan ik dit enkel beamen. Dit eiland bestaat uit een heel gevarieerd en adembenemend natuurlijk landschap. Van uitgestrekte stranden en verborgen baaien met turquoise water tot ruige bergen met indrukwekkende rotsformaties, dichte bossen en pittoreske valleien. Het biedt een uitstekende omgeving voor natuurliefhebbers en actieve reizigers die houden van outdoor activiteiten, maar ook voor reizigers die op zoek zijn naar rust.  

Daarnaast viel mij op dat, hoewel Corsica een populaire bestemming onder toeristen is, het zijn authentieke karakter en charme heeft weten te behouden. De kleinere dorpjes en minder verkende regio’s van het eiland bieden een meer rustige en intieme ervaring, waardoor je contact kan maken met de lokale cultuur en manier van leven. 

Corsica’s combinatie van natuurlijke schoonheid, buitenactiviteiten, rijke geschiedenis en authentieke ervaringen maken het tot een bucket list vakantiebestemming. Ben je op zoek naar avontuur, ontspanning, cultuur of een mix van alle drie? Dan is Corisca de place-to-be. 

Net omdat Corsica als bestemming zo veel te bieden heeft, is mijn allerbelangrijkste advies je reis goed voor te bereiden. Daarmee wil ik niet zeggen dat je alles in detail moet plannen, maar toch de belangrijkste zaken. Hieronder vind je 10 Corsica vakantie tips die je hierbij zullen helpen.  

10 Corsica vakantie tips die je moet weten voor je vertrekt 

1. Hoe naar Corsica reizen?

Waar een wil is, is een weg. Reizen naar een eiland in de Middellandse Zee klinkt misschien wat moeilijk, maar dat is het zeker niet! Corsica is goed bereikbaar en dit via verschillende manieren. Bereikbaarheid kan dus geen excuus vormen om dit prachtige eiland niet te bezoeken. 

De gemakkelijkste en uiteraard meest tijdbesparende manier om Corsica te bereiken is met het vliegtuig. Wist je dat dit kleine eiland maar liefst 4 luchthavens telt? 

  • Ajaccio Napoleon Bonaparte Airport (AJA),  
  • Bastia-Poretta Airport (BIA),  
  • Calvi-Sainte-Catherine Airport (CLY) 
  • Figari Sud-Corse Airport (FSC) 

Afhankelijk van waar je vertrekt kan je dus met het vliegtuig naar verschillende bestemmingen in Corsica. Ook vanuit België bieden enkele vliegtuigmaatschappijen vluchten naar Corsica aan vanop verschillende luchthavens. Zo vlogen wij met Air Corsica vanuit Charleroi (Brussels South) in amper 1u45 naar Bastia-Poretta Airport. 

Maar de grote bereikbaarheid van Corsica is ook te danken aan de veerboten die vanuit verschillende havens in Frankrijk (Marseille, Nice, Toulon) en Italië (Livorno, Savona) vertrekken. Hier kan je met verschillende veermaatschappijen, waaronder Corsica Ferries, La Méridionale en Moby Lines naar de belangrijkste veerboothavens op Corsica (Ajaccio, Bastia, Calvi en L’Île-Rousse) varen. De duur van de veerbootreis is afhankelijk van de vertrekhaven en kan variëren van enkele uren tot meerdaagse tochten. 

Deze veerboten maken het perfect mogelijk om vanuit België met het openbaar vervoer naar Corisca te reizen. Zo kan je je vanuit België met de trein naar één van de veerhavens in Frankrijk of Italië verplaatsen om vervolgens met de veerboot naar Corsica door te reizen. Maar ook de befaamde budget busdiensten zoals Flixbus en Eurolines maken hier gretig gebruik.

Ook voor de fervente roadtrippers onder ons, is dit heel goed nieuws. Deze veerboten maken het namelijk mogelijk om met de eigen wagen, van of camper naar Corsica te reizen. Bereid je voor op een prachtige reis over de Middellandse Zee.  

Zo zie je maar, er zijn tal van mogelijkheden om naar Corsica te reizen. Belangrijk is om bij het plannen van je trip even alle voor- en nadelen van elke transport methode af te wegen. Hou zeker rekening met factoren als gemak, tijd, kosten en persoonlijke voorkeur bij het kiezen van hoe je naar Corsica zal reizen.  

2. Hoe kan je je het best verplaatsen op Corsica 

In Corsica kan je beroep doen op het openbaar vervoer om naar de belangrijkste steden en dorpen te reizen. Zo is er een goede treinverbinding in het noorden en westen van het eiland en in het zuiden kan je beroep doen op een uitgebreid busnetwerk.

Zelf heb ik geen gebruik gemaakt van het openbaar vervoer. Maar wanneer ik dat wel doe, maak ik gebruik van google maps om mijn route te plannen. Bekijk steeds de dienstregeling vooraf en plan wat extra tijd in reisroute. Let op, want tijdens het toeristische hoogseizoen kunnen diensten beperkter zijn of er kunnen zich wijzigingen voordoen.  

Een auto huren in Corsica is de meest populaire optie om Corsica op eigen tempo te verkennen. Ik kan dit enkel aanbevelen want zo kom je ook op die prachtige, minder bekende plekjes die niet met het openbaar vervoer te bereiken zijn. En kan je ook stoppen wanneer je wil om even een foto te nemen van het adembenemende landschap onderweg. Om een auto te huren, kies ik altijd voor Sunny Cars. Het grote voordeel van een auto huren bij Sunny Cars is dat alle verzekeringen reeds in de prijs inbegrepen zijn. Je komt dus niet voor onaangename verrassingen in de vorm van extra kosten, te staan wanneer je je auto ophaalt. Hieronder deel ik nog meer tips over autorijden in Corsica.  

rent a car in Corsica through Sunny cars

Daarnaast is Corsica bekend als één van de mooiste wandeleilanden.  Zo zijn er tal van wandelpaden en langeafstandswandelpaden waardoor je ook perfect al wandelend met een backpack het eiland kan verkennen.  

 De bekendste route is wellicht de GR20, die wordt beschouwd als een van de meest uitdagende en lonende wandelpaden in Europa. Via deze wandelroute kan je in ongeveer 2 weken tijd van het noorden naar het zuiden van het eiland stappen of omgekeerd. Maar ook via andere wandelroutes kan je geheel een eigen route uitstippelen in het gebied dat jij wil ontdekken.  

Aiguilles de Bavella Corsica

Klinkt dit als iets voor jou? Bereid je dan heel goed voor. De komende Corsica vakantie tips kunnen ook zeker van pas komen wanneer jij beslist het eiland te voet te verkennen.

3. Autorijden in Corsica  

Kies je om Corsica met de auto zowel een huurwagen als eigen voertuig, te ontdekken dan is dit een heel belangrijk stukje. Aangezien ik samen met mijn verloofde een 14-daagse roadtrip door Corisca maakte, beschouw ik mezelf toch een beetje als ervaringsdeskundige op dit vlak.  

Autorijden op Corsica is een opwindende ervaring waar je op fenomenale landschappen wordt getrakteerd. Terwijl je over de wegen van het eiland navigeert, kom je prachtige routes tegen die door pittoreske valleien slingeren, indrukwekkende kliffen doorkruisen en bij elke bocht adembenemende uitzichten bieden. 

calanques de piana Corsica

Corsica’s gevarieerde landschap betekent dat autorijden hier zowel vaardigheid als aandacht vereist. De bergachtige wegen zijn kronkelend en smal, vaak met steile hellingen en scherpe haarspeldbochten. De beloning is echter de moeite waard, aangezien deze wegen jou naar afgelegen stranden, verborgen baaien en betoverende stadjes op een heuvel leiden die de rijke cultuur en geschiedenis van het eiland laten zien. 

Uiteraard zijn er ook hoofdwegen zoals de T20 en T10 die de grote steden en verbinden en vlottere rijomstandigheden bieden. Hou er rekening mee dat er tijdens  drukke zomermaanden meer verkeer op deze populaire routes kan zijn. 

Ik moet hier ook absoluut vermelden dat de rijstijl van de locals ietwat anders is dan die van de voorzichtige toerist. Vaak kennen de lokale bewoners de wegen uit hun broekzak en rijden ze op de smalle, kronkelige baantjes in het midden zodat ze sneller kunnen gaan. Wees daarom extra voorzichtig, want zo kan er plots een lokale bestuurder op jouw rijvak uit de volgende bocht scheuren. En laat je vooral niet opjagen door haastige bestuurders die dicht tegen je aan komen plakken. Veilig primeert! 

Daarnaast is het ook opletten voor dieren. Ja, dieren! Het is niet ongewoon dat je langs de weg koeien, varkens en geiten tegenkomt en dat ze af en toe zelfs de weg versperren.  

West Corsica

Nog een factor waar je rekening mee moet houden tijdens je Corsica roadtrip is parkeerplaats. Wanneer je ergens heen rijdt, zoek je best vooraf op waar je kan parkeren. In het hoogseizoen kan het soms moeilijk zijn om parkeerplaats te vinden op bepaalde locaties.  

Als laatste, misschien een logisch gevolg van al deze bovenstaande puntjes, maar reken altijd iets meer tijd uit voor je verplaatsing dan wat je gps of google maps berekent.  

Kortom, autorijden op Corsica is een heus avontuur dat de sensatie van de open weg combineert met de ongeëvenaarde schoonheid van de Middellandse Zee. Elke  gereden kilometer op Corsica is een kans om iets buitengewoons te ontdekken. Dus gordel om en laat je meenemen op een onvergetelijke reis door dit betoverende stukje paradijs. 

4. De beste reistijd om naar Corsica te reizen 

Corsica’s natuurlijke schoonheid en rijke cultuur maken het een boeiende bestemming om het hele jaar door te verkennen. Maar wil jij het beste uit jouw Corsica vakantie halen? Dan kies je het best voor een bepaalde periode op basis van jouw voorkeuren en activiteiten die je van plan bent te ondernemen tijdens je trip.  

De zomer (juli en augustus) is het toeristische hoogseizoen op Corsica, aangezien het weer warm en zonnig is, waardoor het ideaal is voor strandactiviteiten en buitenactiviteiten. De temperaturen variëren van 25°C tot 30°C en de zee is aangenaam warm om in te zwemmen. Hou er echter rekening mee dat dit de drukste tijd is en dat populaire toeristische gebieden druk kunnen zijn. Boek ook zeker je accommodaties op voorhand wanneer je tijdens deze periode naar Corisca wil reizen. 

Tijdens de tussenseizoenen lente (april,mei en juni) en herfst (september en oktober) vind je er de ideale balans tussen aangenaam weer en minder drukte. De lente brengt bloeiende wilde bloemen en weelderige groene landschappen, terwijl je in de herfst kan genieten van de prachtige kleuren van de bladeren die veranderen. De temperaturen zijn over het algemeen mild, variërend van 15°C tot 25°C, perfect voor buitenactiviteiten zoals wandelen en het verkennen van de natuurlijke schoonheid van het eiland. Prijzen voor accommodaties en vluchten zijn meestal lager in vergelijking met het hoogseizoen in de zomer. Wij waren er eind mei en genoten van prachtige zonnige dagen met af en toe een lokale onweersbui.

Plage de Santa Giulia Corsica

De winter (november-maart) op Corsica wordt beschouwd als het laagseizoen, met koelere temperaturen van 10°C tot 15°C. Hoewel het eiland in deze periode minder toeristen ontvangt, kan het toch een uitstekende periode zijn als je van een rustigere sfeer houdt en de historische en culturele bezienswaardigheden van Corsica wilt verkennen. Hou er wel rekening mee dat sommige toeristische voorzieningen en attracties tijdens deze periode kortere openingstijden of sluitingen kunnen hebben. In de bergachtige gebieden kan sneeuw vallen, wat mogelijkheden biedt voor wintersporten zoals skiën en snowboarden. 

5. Het grillige weer van Corsica 

Hierboven gaf ik een kort overzicht over wat je kan verwachten tijdens de verschillende seizoenen, maar daarbovenop moet je nog eens rekening houden met de grillige en vaak onvoorspelbare weersomstandigheden in Corsica.  

In de kustgebieden van Corsica heerst er een typisch Middellandse Zeeklimaat, met warme zomers en vochtige winters. Dit geldt niet voor de bergen. Door de grote hoogteverschillen zijn de temperaturen er verschillend dan aan de kust. Zo kan het zijn dat je er zelf tijdens de zomermaanden rekening moet houden met ijs en sneeuw. Je hebt er bovendien ook veel meer kans op plotse en hevige onweersbuien.  

Corte Corsica

Als je van plan bent wat tijd te spenderen in de bergen of toch enkele wandelingen te maken, neem dan zeker een waterdichte regenjas, lange broek en trui mee, uiteraard naast de nodige uitrusting die je nodig hebt om te hiken.  

Ook moet je er rekening mee houden dat Corsica een eiland is, en er dus altijd in meerdere of mindere mate wind is. Dit kan heerlijk verkoelend zijn tijdens de warme periodes, maar ‘s avonds kan het hierdoor behoorlijk snel afkoelen. Neem daarom zeker altijd een trui mee. 

6. Een verblijf boeken in Corsica 

Corsica is een populaire toeristische bestemming. In de zomermaanden trekken de charmante kuststeden met prachtige stranden vooral veel zonnekloppers. Tijdens het voor- en najaar vinden avontuurlijke reizigers hun gading in het bergachtige binnenland. Kortom als je de beste accommodaties wil vinden binnen je budget en op jouw gewenste locatie(s) begin dan zo vroeg mogelijk met het zoeken en boeken van je logementen.  

Wij reisden er heen eind mei. Een maand voor onze trip besloten onze Corsica road trip vorm te geven en accommodaties te boeken op voor ons strategische plaatsen om zoveel mogelijk te kunnen bezichtigen. Helaas kwamen we erachter dat er reeds veel volboekt was, waardoor we niet altijd een verblijf konden boeken op de locaties die wij aanvankelijk in gedachten hadden. Ik weet dat ik in herhaling val, maar boek je verblijf of verblijven zo vroeg mogelijk.  

Wij doen dit meestal met booking.com. Enerzijds omdat je via deze website met de map widget alle accommodaties en hun locaties kan zien. Zo kan je gerichter zoeken naar een verblijf op de juiste locatie. Anderzijds kan je ook de filter instellen ‘gratis annuleren’ om alle logementen te zien waar je tot een bepaalde periode voor je verblijf gratis kan annuleren. Dit is zeker iets waar wij op letten wanneer we een road trip plannen. Meestal kiezen we voor accommodaties die we tot de dag voor aankomst kunnen annuleren. Zo hebben we iets meer vrijheid om nog te schuiven in de reisroute indien nodig.    

Hieronder kan je alvast een kijkje nemen naar de verschillende accommodaties op jouw droomlocaties in Corsica.


Booking.com

7. Betalen in Corsica en fooi geven 

Eerst en vooral wil ik nog even vermelden dat Corsica deel uitmaakt van Frankrijk. Dit wil zeggen dat Corsica ook Franse prijzen hanteert en over het algemeen duurder is in vergelijking andere mediterrane landen, vooral wat accommodaties en restaurant bezoeken betreft.  

Daarnaast nog iets belangrijk om rekening mee te houden. Hoewel elektronisch betalen niet meer weg te denken is uit de huidige samenleving, kan het gebeuren dat je op Corsica in sommige voorzieningen zoals kleinere winkels of lokale restaurantjes niet met de kaart kan betalen. Zorg ervoor dat je altijd een beetje cash op zak hebt zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

Op Corsica is het geven van fooien over het algemeen niet verplicht of verwacht op dezelfde manier als in sommige andere landen. Het is wel gebruikelijk om een kleine fooi achter te laten als blijk van waardering voor goede service als je tevreden bent. 

In restaurants is het wel gebruikelijk om een fooi te geven. Deze bedraagt meestal rond de 10% van de totale rekening. Indien er al servicekosten in de rekening zijn verwerkt, is een extra fooi misschien niet nodig, maar kan je nog steeds wel een klein bedrag achterlaten. 

Uiteindelijk is het geven van een fooi optioneel en is het volledig jouw eigen beslissing al dan niet een fooi te geven en het bedrag te kiezen naargelang jouw persoonlijke tevredenheid over de ontvangen service.

8. Wifi/ 4g in Corsica 

Net als het weer in Corsica is ook de 4G verbinding grillig. Niet op alle locaties heb je een goede verbinding. Vooral in de bergen, wat misschien wel logisch is, maar ook op verschillende plekken langs de kust kan je 4G verbinding plots wegvallen.  

Indien je een road trip in Corsica maakt, heb je vaak 4G nodig om onder andere je GPS of andere apps te kunnen raadplegen of om zoals ons ook af en toe te kunnen werken.  

Maak jij veel gebruik van het internet terwijl je reist, let er dan ook op dat je kiest voor een verblijf waar er WIFI wordt aangeboden. Wij hadden hier jammer genoeg geen rekening mee gehouden, waardoor we het af en toe zonder internet moesten doen. Degelijke WIFI- verbindingen zijn hier niet altijd vanzelfsprekend. Dus kijk best even na of dit in de beschrijving van je logement staat.    

9. Niet te missen specialiteiten in Corsica 

Het eten op Corsica is een heerlijke weerspiegeling van de unieke mix van Franse en Italiaanse invloeden van het eiland, gecombineerd met zijn eigen lokale tradities en ingrediënten.  

De Corsicaanse keuken staat bekend om stevige en rustieke smaken, waarbij de nadruk ligt op verse, seizoensgebonden en lokaal geproduceerde ingrediënten.  

Hier zijn enkele specialiteiten uit de Corsicaanse keuken die je zeker moet proberen:

  • Charcuterie en Kaas:  Corsica staat bekend om zijn charcuterie, vooral zijn gezouten vlees. De traditionele Corsicaanse charcuterie specialiteiten zijn lonzu (varkenslende), prisuttu (gezouten ham), coppa (gezouten varkensschouder) en figatellu (varkensleverworst). Dit vlees wordt vaak gemaakt van scharrelvarkens die met eikels worden gevoerd, waardoor ze een aparte smaak krijgen. Naast vlees zijn ook ambachtelijke kazen in Corsica een echte delicatesse. Proef zeker brocciu, een zachte en romige kaas gemaakt van schapen- of geitenmelk. Nog plaats voor een toetje? Probeer dan fiadone, een heerlijke Corsicaanse cheesecake gemaakt met brocciu-kaas, citroenschil en eieren.
  • Zeevruchten en vis:  Door de ligging aan de kust biedt Corsica een breed scala aan verse zeevruchten en visgerechten. Lokale specialiteiten zijn kreeft, zeebrasem, zeebaars, langoustines en garnalen. Deze worden vaak eenvoudig bereid om de natuurlijke smaken te laten doorschijnen.

  • Vrij wild:  Het bergachtig gebied van Corsica biedt vele mogelijkheden voor de jacht. Daarom speelt vlees van wild een grote rol in de keuken van het eiland. Wild zwijn, hert en haas worden vaak gegeten in traditionele gerechten zoals rijke stoofschotels of geroosterd met aromatische kruiden.

  • Honing en kastanjes:  Het natuurlijke landschap van Corsica is rijk aan wilde bloemen en kastanjebomen, wat resulteert in hoogwaardige honing- en kastanjeproducten. Corsicaanse honing is er in verschillende smaken, zoals maquishoning, die is afgeleid van bijen die zich voeden met de aromatische kruiden en bloemen van het eiland.  Kastanjes worden gebruikt in zowel zoete als hartige gerechten, waaronder soepen, brood en desserts.  Een van die specialiteiten is polenta. Deze traditionele polenta wordt gemaakt van kastanjemeel en heeft een uitgesproken nootachtige smaak.

  • Lokale wijnen: Corsica heeft een lange geschiedenis van wijnmaken en het eiland produceert een uitgebreid aanbod aan uitzonderlijke wijnen. De Corsicaanse wijnen worden gemaakt van inheemse druivenrassen zoals Niellucciu en Sciaccarellu voor rood en Vermentinu  of muscatvoor wit. Deze overheerlijke wijnen vormen een uitstekende aanvulling op de keuken van het eiland. 

10. Sporen van geschiedenis 

Corsica heeft een rijke, maar heel bewogen geschiedenis. Deze gaat helemaal terug tot de steentijd wanneer hier de eerste nederzettingen ontstonden. Sindsdien werd Corsica door verschillende heersers onderdrukt die elk hun sporen achterlieten die je hier vandaag nog kan ervaren. Dompel je daarom zoveel mogelijk onder in het fascinerende, historische erfgoed van het eiland.  

Corsica is bezaaid met indrukwekkende historische bezienswaardigheden die een kijkje in het verleden geven. Zo vind je er sporen van de steentijd terug in onder andere Filitosa. Het staat bekend om zijn prehistorische megalithische structuren en wordt beschouwd als een van de belangrijkste prehistorische vindplaatsen op Corsica. 

filitosa Corsica
filitosa Corsica

Wandel door de charmante straatjes van de historische steden en dorpen van Corsica om het architecturale en culturele erfgoed van het eiland te ervaren. Bezoek het oude centrum van Bonifacio, met zijn smalle geplaveide straatjes en oude gebouwen. Verken de versterkte citadel van Calvi en wandel door de middeleeuwse wijk Ajaccio. Maak een uitstapje naar Sartène, bekend als de ‘meest Corsicaanse stad van Corsica’, met zijn traditionele stenen huizen en een sterk gevoel van Corsicaanse identiteit. 

Bonifacio Corsica
Bonifacio
Calvi Corsica
Calvi

Bewonder de Genuese torens die ten tijde van de Genuese heerschappij langs de kustlijn werden opgetrokken om Corsica te beschermen tegen piraten.  

Porto Corsica

Daarnaast beschikt Corsica over verschillende musea en tentoonstellingen gewijd aan de geschiedenis en cultuur. Het Corsicaanse museum in Corte biedt inzicht in de geschiedenis, tradities en identiteit van het eiland. Het Museum van de Bonaparte-residentie in Ajaccio toont het ouderlijk huis van Napoleon Bonaparte en tentoonstellingen over zijn leven en nalatenschap. Bovendien verdiepen verschillende kleine musea op het eiland zich in specifieke aspecten van de Corsicaanse geschiedenis, zoals Corsicaanse ambachten, het plattelandsleven en de bevrijding van Corsica tijdens de Tweede Wereldoorlog. 

Musée de la Corse Corte
Musée de la Corse Corte
Musée de la Corse Corte
Musée de la Corse Corte

Ook door feest te vieren kan je onderdompelen in de rijke geschiedenis van het eiland. Corsica viert namelijk eeuwenoude tradities door middel van levendige festivals en evenementen. Zo is er Rencontres Polyphoniques de Calvi, waar het muzikale erfgoed van het eiland in de verf wordt gezet. En Fiera di u Vinu een wijnfestival in Luri, waar de Corsicaanse wijnbouw en tradities worden gevierd.  

Er is geen twijfel mogelijk bij het antwoord op de vraag of naar reizen Corsica de moeite waard is.  Het is een prachtige vakantiebestemming die voor iedereen iets te bieden heeft, maar een goede voorbereiding is een must. Ik hoop dat deze Corsica vakantie tips jou zullen helpen om de nodige voorbereiding te treffen zodat je het meeste uit jouw tijd op dit geweldig eiland kan halen.  

Welke Corisca vakantie tips vond jij het meest nuttig? Laat het me weten in de onderstaande reacties.

Meer lezen over Corsica?

Bedankt om te lezen!

Veel liefs,

Sarah

Pin voor later

10 nuttige vakantie tips voor Corsica
10 nuttige vakantie tips voor Corsica

Reistips en -benodigdheden

Wil je graag een onvergetelijke vakantie plannen? Bekijk dan zeker dit handige websites.

Deze vind je misschien ook leuk

Spread the love

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *